Khi hòa giải bắt đầu từ việc lắng nghe
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và sáp nhập từ 55 thôn xuống còn 26 thôn, địa bàn rộng hơn, quy mô dân cư lớn hơn, cùng với đó là những yêu cầu mới trong công tác nắm bắt tình hình và giải quyết các vấn đề phát sinh ở khu dân cư.
Những vấn đề liên quan đến đất đai, ranh giới sử dụng đất, quan hệ láng giềng hay những mâu thuẫn trong cộng đồng nếu không được quan tâm, giải quyết kịp thời có thể ảnh hưởng đến tình đoàn kết ở khu dân cư. Từ thực tế đó, vai trò của chi bộ, ban công tác mặt trận, tổ hòa giải, trưởng thôn và những người có uy tín trong cộng đồng ngày càng được phát huy, với phương châm gần dân, hiểu dân, lắng nghe dân và giải quyết ngay từ cơ sở.
Ở thôn Pắc Há, ông Vũ Văn Hiện, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn là người trực tiếp tham gia nhiều vụ hòa giải. Với ông Hiện, hòa giải không đơn thuần là phân định đúng – sai, mà trước hết phải lắng nghe từng phía, tìm hiểu nguyên nhân, phân tích những quy định liên quan và kiên trì vận động để các bên cùng nhìn nhận vấn đề. Ông Vũ Văn Hiện chia sẻ: “Có những mâu thuẫn không thể giải quyết chỉ sau một lần ngồi lại. Có vụ việc phải nhiều lần gặp gỡ, nhiều lần trao đổi để những khúc mắc dần được tháo gỡ. Nhưng chúng tôi chưa bao giờ bỏ cuộc, hòa giải thành công mới thôi.”
Một buổi hòa giải tại thực địa ở thôn Pắc Há
Với những người làm công tác hòa giải ở cơ sở, sự kiên trì vì thế trở thành yếu tố quan trọng. Khi một bên chưa đồng thuận, tiếp tục tìm cách tiếp cận; khi còn điều chưa rõ, tiếp tục giải thích; khi cảm xúc còn căng thẳng, lựa chọn thời điểm phù hợp để vận động.
Tại Pắc Há, cán bộ thôn phối hợp cùng tổ hòa giải gặp gỡ các bên liên quan, lắng nghe tâm tư, phân tích quy định của pháp luật và vận động trên cơ sở tình làng, nghĩa xóm. Từ khi sáp nhập thôn đến nay, 6 trong tổng số 10 vụ việc đã được hòa giải thành công. Đằng sau con số 6/10 không chỉ là kết quả của những vụ việc đã được giải quyết. Đó còn là quá trình cán bộ cơ sở nhiều lần đến gặp gỡ, tìm hiểu hoàn cảnh, lắng nghe tâm tư và kiên trì vận động để từng bước tháo gỡ những khúc mắc.
Ông Vũ Văn Hiện – người đứng giữa vui mừng khi 1 cuộc hòa giải thành công
Có những vụ việc được giải quyết tương đối nhanh, nhưng cũng có những trường hợp phải qua nhiều lần gặp gỡ mới tìm được tiếng nói chung. Điều quan trọng là những vấn đề phát sinh được chủ động nắm bắt, giải quyết ngay tại thôn, hạn chế nguy cơ phát sinh điểm nóng, khiếu kiện kéo dài; qua đó góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền và những người làm công tác ở cơ sở.
Từ mảnh đất tranh chấp đến những mầm xanh
Nếu câu chuyện ở Pắc Há cho thấy sự kiên trì trong từng lần gặp gỡ, vận động thì tại thôn Hoàng Văn Thụ, công tác hòa giải được tiếp nối bằng một cách làm hướng người dân về phía trước. Ông Hoàng Văn Huỳnh, Bí thư chi bộ, trưởng thôn Hoàng Văn Thụ cùng chi bộ, ban công tác mặt trận, tổ hòa giải và các lực lượng ở cơ sở đã tham gia giải quyết 2 vụ việc phát sinh trong nhân dân. Bằng việc chủ động gặp gỡ, nắm bắt tâm tư và vận động các bên, những khúc mắc từng bước được tháo gỡ, các bên tìm được tiếng nói chung, tình đoàn kết trong cộng đồng được giữ gìn. Nhưng với những người làm công tác cơ sở, hòa giải thành công không có nghĩa là câu chuyện đã kết thúc. Sau các vụ việc được giải quyết, ông Hoàng Văn Huỳnh cùng những người làm công tác ở thôn tiếp tục vận động, hỗ trợ hai bên gia đình. Hai hộ được tặng cây giống để trồng trên phần đất, từng là nơi phát sinh tranh chấp.
Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Hoàng Văn Huỳnh trao tặng cây giống cho người dân
Việc làm tưởng như giản dị ấy lại mang một ý nghĩa khác: Sau khi tháo gỡ mâu thuẫn, điều quan trọng là giúp người dân ổn định cuộc sống, biến những gì từng là nguyên nhân của bất đồng thành cơ hội để cùng phát triển. Ông Hoàng Văn Huỳnh cho hay: “ Từ một mảnh đất từng gắn với bất đồng, giờ đây những cây giống mới được đặt xuống. Hòa giải vì thế không chỉ khép lại một vụ việc, mà mở ra một câu chuyện khác – câu chuyện về sự chia sẻ, đồng thuận và cùng nhau làm ăn. Chúng tôi tin, những gì chúng tôi làm là đi đúng hương, chỉ đúng đường để nhân dân đồng thuận”.
Những mầm xanh được gieo xuống không chỉ mang ý nghĩa của một mô hình sinh kế. Ở một góc nhìn khác, đó còn là hình ảnh gợi nhắc về quá trình vun đắp sự đồng thuận từ những điều rất cụ thể, gần gũi với đời sống người dân.
Hòa giải để giữ tình làng
Từ Pắc Há đến Hoàng Văn Thụ, mỗi vụ việc có nguyên nhân, tính chất khác nhau; Cách tiếp cận và giải quyết cũng không hoàn toàn giống nhau. Nhưng điểm chung là vai trò của những người trực tiếp làm công tác cơ sở. Họ là những người gần dân, hiểu hoàn cảnh của từng gia đình, nắm được các mối quan hệ trong cộng đồng và có điều kiện tiếp cận vụ việc ngay từ khi mới phát sinh. Ở đó, hòa giải không chỉ là tìm ra một cách giải quyết, mà là cả một quá trình lắng nghe – tìm hiểu – đối thoại – phân tích – vận động – tạo sự đồng thuận. Cách làm này cũng cho thấy hiệu quả của việc phát huy vai trò của chi bộ, ban công tác mặt trận, tổ hòa giải, trưởng thôn và những người có uy tín trong cộng đồng; chủ động nắm bắt tình hình, đối thoại và tháo gỡ những vướng mắc ngay từ cơ sở.
Một buổi họp thôn tại thôn Hoàng Văn Thụ
Mỗi vụ việc được hòa giải thành công không chỉ giải quyết một mâu thuẫn cụ thể. Quan trọng hơn, đó là thêm một lần niềm tin được củng cố, tình làng nghĩa xóm được giữ gìn và sự đoàn kết trong cộng đồng được vun đắp. Có thể thấy, dân vận nhiều khi bắt đầu từ những việc rất nhỏ: Một cuộc gặp gỡ, một lần ngồi lại để nghe người dân nói hết về những điều còn khúc mắc, một lần nữa trở lại khi các bên chưa thống nhất, hay một việc làm cụ thể để sau khi mâu thuẫn được tháo gỡ, người dân có thêm điều kiện để ổn định cuộc sống.
Từ những việc làm ấy, khoảng cách giữa cán bộ và người dân dần được rút ngắn. Những mâu thuẫn được giải quyết bằng đối thoại. Sự đồng thuận được tạo nên từ những điều gần gũi với đời sống. Gỡ một mâu thuẫn để giữ một tình làng. Hòa giải một vụ việc để mở ra một sự đồng thuận.
Từ những việc nhỏ, tạo đồng thuận lớn
Từ những cách làm ở Pắc Há, Hoàng Văn Thụ có thể thấy, trong điều kiện địa bàn rộng hơn, dân cư đông hơn sau sáp nhập, công tác dân vận ở cơ sở càng cần được bắt đầu từ sự gần gũi và chủ động.
Mỗi chi bộ, ban công tác mặt trận, tổ hòa giải, trưởng thôn và người có uy tín không chỉ là người giải quyết vụ việc khi mâu thuẫn phát sinh, mà còn phải trở thành “ cầu nối” để nắm bắt tâm tư, kịp thời tháo gỡ những vấn đề từ khi còn manh nha.
Lãnh đạo xã Bắc Quang trực tiếp kiểm tra thực địa tại thôn Pắc Há
Đối với 26 thôn trên địa bàn xã Bắc Quang, bài học từ những vụ việc cụ thể cho thấy, để giữ vững sự đoàn kết sau sáp nhập, điều quan trọng là tiếp tục xây dựng cách làm gần dân, sát dân; duy trì đối thoại, lắng nghe và phát huy vai trò của những người có uy tín trong cộng đồng.
Mỗi mâu thuẫn được phát hiện sớm, mỗi khúc mắc được giải quyết thấu tình, hợp lý sẽ góp phần ngăn ngừa những vấn đề lớn hơn, đồng thời tạo nền tảng để người dân thêm tin tưởng, đồng thuận và cùng tham gia xây dựng quê hương.
Dân vận ở cơ sở vì thế không chỉ là vận động người dân thực hiện một chủ trương hay giải quyết một vụ việc cụ thể. Đó còn là quá trình xây dựng niềm tin, vun đắp tình làng nghĩa xóm và tạo sự đồng thuận để cùng phát triển. Từ một cuộc hòa giải thành công đến một mảnh đất được gieo mầm xanh; từ một khúc mắc nhỏ được tháo gỡ đến sự đồng thuận trong cả cộng đồng – những việc làm tưởng nhỏ nhưng nếu được thực hiện thường xuyên, kiên trì ở cả 26 thôn sẽ tạo nên sức mạnh lớn.
Gỡ một mâu thuẫn để giữ một tình làng; nối một niềm tin để tạo một sự đồng thuận. Đó cũng là hướng đi để công tác dân vận ở Bắc Quang tiếp tục được làm từ cơ sở, lan tỏa từ mỗi thôn, mỗi gia đình, góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết, ổn định và cùng nhau phát triển.../.
Thực hiện: Chi bộ Trung tâm Dịch vụ công
